صنعت 4.0 (انقلاب صنعتی چهارم)ارسال شده توسط در 23 شهریور 1398


صنعت 4.0 (انقلاب صنعتی چهارم)

مسعود امیرکبیری


اکنون در دوران تغییرات و تبدلات ویژه ایی هستیم. این تبدلات در حیطه تولید محصولات و خدمات بعلت دیجیتال سازی عمیقِ تولید، بسیار مشهود است. این تغییرات و دگرگونی ها بعنوان صنعت 4.0 یا انقلاب صنعتی چهارم نامیده میشود. تاریخچه روند این انقلابات (شکل یک) حاکی از آن است که در دوران انقلاب صنعتی اول بشر توانست به مکانیزه کردن و به خدمت درآوردن قدرت بخار و آب دست پیدا کند. در انقلاب دوم، تولید انبوه و استفاده از قدرت برق پدید آمد. در دوران انقلاب سوم صنعتی، کامپیوتر ها به خطوط تولید اضافه شدند و پروسه های اتوماتیک پدیدار شد. دوران انقلاب چهارم، به نوعی پیشرفت و پیچیده شدن دوران سوم است، یعنی اتصال آن کامپیوترها و خطوط اتوماسیون به همدیگر و به کارگیری الگوریتم های هوشمند تحلیل اطلاعات، پردازش الگوها (Pattern Recognition) و یادگیری ماشین (Machine Learning) میباشد که بدون دخالت انسان قادر به تحلیل اطلاعات ورودی و خروجی بوده و توانایی تصمیم گیری هماهنگ ومنعطف را در کل سیستم دارند. در عین حال فضای پردازشی و اطلاعاتی ابری (Cloud Computing) و اینترنت اشیاء (IoT) هم در خدمت این رویکرد است. در سایه همین عناصر مختلف و پیشرفته اعم از فضای ابری و اینترنت اشیاء و مخصوصا الگوریتم های هوش مصنوعی (AI) ویادگیری ماشین (Machine Learning) است که طرح کارخانه هوشمند، امروزه در دسترس بوده و به واقعیت تبدیل شده است.

 

شکل یک؛ روند انقلاب های صنعتی

 

بعضی از صنایع و رهبران آنها ممکن است که فعلا در حالتی از انکار و در عین حال نگرانی نسبت به انقلاب چهارم صنعتی به سر ببرند، ولی منفعل بودن و عدم مواجه مناسب و به موقع با این پدیده باعث صدمه و آسیب های جبران ناپذیری به کسب و کار آنها خواهد شد. در عین حال از جذب و پرورش افراد نخبه و متخصص خود را محروم خواهند کرد و درنتیجه در موقع لزوم، شرکت آنها با کمبود و کاستی مهارت های لازم دست به گریبان خواهد بود. حال بماند که عدم برنامه ریزی مناسب و نداشتن استراتژی درخور جهت مواجهه با این پروتکل پیشرفته و عملیاتی کردن آن، فجایع خاصی برای شرکتها میتواند داشته باشد که مثلا باعث از دست رفتن تمامی سهم بازار بشود. مطالعه موردی (Case Study) نوکیا مثالی بسیار عالی برای این مبحث است.

از جنبه عملیاتی شدن این موج جدید صنعتی میتوان موارد ذیل را بطور گذرا مطرح کرد:

  • شناسایی فرصت ها: سیستمها و کامپیوترهای بهم پیوسته و شبکه شده میتوانند حجم بسیار زیادی از اطلاعات را جمع آوری کرده و تحلیل کرده و به شناسایی الگوها (Patterns) و اطلاعات مرتبط بپردازند و از این طریق تعمیرات مورد نیاز را تشخیص داده و اعلام کنند، و یا الگوریتمهای بهینه سازی مناسب را پیاده سازی کنند. بعنوان مثال، یک معدن طلا در آفریقا، ازطریق اطلاعات جمع آوری شده از سنسورهای خود، توانست به سطوح پایین اکسیژن در مرحله آب شویی پی ببرد که با رفع آن میزان برداشت معدن طلا سه و هفت دهم درصد (3.7%) افزایش داشت که مبلغ بیست میلیون دلار صرفه جویی را برای آنها به ارمغان آورد.
  • بهینه سازی لوجستیک و زنجیره تامین: یک شبکه بهم پیوسته در زنجیره تامین میتواند منعطف بوده و براحتی به نیازهای متغییر پاسخ دهد. مثلا اگر شرایط جوی مانع از رسیدن بخشی از مواد اولیه شود، سیستم میتواند خط تولید را آگاه کرده و برنامه تولید را بر اساس آن تنظیم نماید.
  • خودروها و سایر ابزار اتوماتیک و روبات ها: تعدادی از بنادر هم اکنون از طریق این سیستم اداره میشوند، بارگیری و تخلیه بار در آنها از طریق خوردروهای خود ران و ابزارهای اتوماتیک انجام میشود. در عین حال انبارهای آمازون که یکی از بزرگترین سیستم های انبارداری دنیا است به طور گسترده از رباتهای جابه جا کننده بار استفاده میکند.
  • تولید افزایشی (پرینت سه بعدی): این تکنولوژی در دهه اخیر رشد و پیشرفت چشمگیری داشته است. و از تولیدهای اولیه و ابتدایی پروتوتایپ ها به ابزار تولید واقعی رسیده است. پیشرفتهایی که در استفاده از افزودنی های فلزی بدست آمده، باعث شده تا این تکنولوژی در یک بستر جدی قرار بگیرید.

موج جدید صنعتی (انقلاب چهارم) هنوز در حال رشد وتکامل است. اگر شرایط فعلی مبهم به نظر برسد، شاید بعد از چند دهه، به گذشته نگاه کنیم و بتوانیم منطق کلی آن و ساختار آن را درک کنیم. ولی، یک چیز شفاف و روشن است؛ لزوم آمادگی، برنامه ریزی برای مواجه و ورود عملیاتی به این بستر جدید صنعتی. این تصمیمات میتواند از تربیت نیروی لازم و مهارت های آن، تا خرید و راه اندازی سیستمهای جدید را شامل شود.

 

مقالات

انقلاب_صنعتیانقلاب_صنعتی_چهارمصنعت4.0

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *